Thematisch onderwijs en samen leren: De Jan Ligthartschool zet in op kundigheid en enthousiasme
Op de Jan Ligthartschool in Arnhem start goed onderwijs met een sterk team. Het bestuur van Flores Onderwijs bracht afgelopen schooljaar een bezoek aan de school. Wat daar direct opviel? Een enorme betrokkenheid van zowel de leerlingen als de leerkrachten. Op deze school werken team en leerlingen samen aan een stevige basis, waarbij nieuwsgierigheid naar de wereld en creativiteit hand in hand gaan.
De Jan Ligthartschool is een plek waar thematisch onderwijs en de basisvaardigheden op de eerste plaats staan. Binnen dit onderwijs is er een sterke integratie tussen wereldoriëntatie, tekstbegrip, kunst en cultuur, taal en extra verdieping voor leersterke kinderen. Het is daarnaast ook een cultuurschool waar kinderen hun creatieve talenten volop ontdekken. Tijdens het bezoek van het bestuur werd al snel duidelijk hoe dit in de praktijk werkt: met veel enthousiasme, structuur en oog voor elkaar. We gingen voor dit artikel verder in gesprek met Maris (Leerkracht 7-8), Wieteke (Leerkracht 3-4) en Julia, directeur van de school.
Aanstekelijke betrokkenheid: Samen de wereld ontdekken
Op de Jan Ligthartschool gaan leerkrachten en leerlingen elke dag met energie aan de slag. De school gelooft in kansen en mogelijkheden, en straalt dat ook uit. Deze aanstekelijke energie is direct terug te zien in de klaslokalen. Tijdens de lessen van het Nederlands Kennis Curriculum (NKC) hangen de kinderen aan de lippen van de leerkracht. Of het nu gaat over de Atlas Blaeu of over ingewikkelde onderwerpen zoals de geschiedenis van de slavernij: de leerlingen doen actief mee.
Ook na de lessen blijft een thema enorm leven. In de gangen praten kinderen enthousiast verder over wat ze hebben geleerd en gemaakt, en de fysieke materialen in de school triggeren hen om nieuwe ideeën op te doen. Deze uitwisseling vindt plaats over de leerjaren heen; zo komen jongere kinderen kijken bij oudere groepen en haken oudere leerlingen weer aan bij thema's die ze eerder ook al hebben behandeld.
Kinderen nemen spullen en boeken mee van thuis, halen verdiepende boeken uit de school- of openbare bibliotheek en praten thuis aan de keukentafel door. Dankzij de grote ouderbetrokkenheid ontstaat er ook thuis een energieke vibe, met name rondom het inleiden én feestelijk afsluiten van de thema's samen met families.
Het schoolteam viert de successen van het onderwijs intensief met elkaar. Leerkrachten ontwikkelen veel lessen zelfstandig zonder vaste methodes, wat hen veel vrijheid geeft en hoge verwachtingen schept. Als een les slaagt, geeft dat enorm veel energie. Hoewel het team bescheiden is, complimenteren collega's elkaar graag, delen ze 'parels' uit hun lessen en kunnen ze genieten van het applaus van de kinderen. Ook samen op uitje gaan, zoals naar het bezoekerscentrum in Rheden, versterkt deze onderlinge band. Voor de toekomst heeft de school de ambitie om deze parels nog vaker groepsdoorbrekend (groep 1 t/m 8) met het hele team te bekijken en te vieren.
“Op mijn vraag hoe ze rondom 1600 landkaarten maakten zoals in de Atlas Blaeu, stak de helft van de groep de hand omhoog en samen kwamen ze tot de juiste antwoorden.
Ik mocht kijken bij een NKC les in groep 5-6, waar de leerkracht een gesprek had georganiseerd tussen mij en de klas over NKC. Dit gebeurde ook in de parallelgroep waar ik mocht kijken en waar ze over het grote thema van slavernij praatten.
Wat meteen opvalt is hoe betrokken de kinderen bij deze lessen zijn en hoeveel ze leren over de verschillende thema's. De leerkrachten zelf straalden dit enthousiasme en betrokkenheid ook uit. Het was erg aanstekelijk om te zien. Dit gold ook voor de andere klassen die we bezochten.
Ook hadden we een inspirerende ontmoeting met drie leerkrachten die meedoen in het traineeship-traject en twee zij-instromers: ze lieten zien hoe belangrijk dit soort trajecten zijn als het gaat over het werken in de school.
Kortom, het was een plezier om deze school te mogen bezoeken.”
Sylvia Veltmaat en Klaas van Veen
College van Bestuur Flores Onderwijs
Kundig samenwerken in de praktijk
Er kan pas echt goed onderwijs worden gegeven als een team zich blijft ontwikkelen. Daarom werkt men op de Jan Ligthartschool binnen een Professionele Leergemeenschap (PLG). Het team is verdeeld in vier leerteams die samen verantwoordelijk zijn voor het onderwijs aan alle kinderen, in de jaargangen 1-2, 3-4, 5-6 en 7-8.
Elk leerteam bestaat uit de leerkrachten van vier of vijf groepen. In plaats van dat iedereen op een eigen 'eilandje' werkt, wordt hier alles samen opgepakt. De leerkrachten bereiden de lessen samen voor, kijken bij elkaar in de klas en doen samen onderzoek naar wat het beste werkt voor de kinderen. Er heerst een open-deur-beleid waarin op afspraak bij elkaar meekijken heel normaal is. Binnen een veilige sfeer geven en ontvangen collega's inhoudelijke, objectieve en professionele feedback gericht op persoonlijke ontwikkeldoelen. Feedback wordt gezien als brandstof om de hele school vooruit te helpen.
In een video over het ontwikkelgesprek in leerteam JLS laten we goed zien hoe deze professionele cultuur in de praktijk werkt.
Een professionele cultuur
Deze intensieve samenwerking brengt bovendien een merkbare rust en structuur in de hele school. Alle leerkrachten dragen verantwoordelijkheid voor de gezamenlijk vastgestelde afspraken en routines, zowel in het gebouw als op het schoolplein.
Het team leert dagelijks van en met elkaar en iedereen staat in zijn kracht. Het is de kunst om elkaar aan te kunnen blijven spreken op een manier die duidelijk, opbouwend en respectvol is.
De feedback- en aanspreekcultuur wordt in leven gehouden door regelmatig met elkaar te blijven oefenen. Fijn en veilig geldt niet alleen voor de kinderen in de klas maar ook voor alle medewerkers.
En minstens zo belangrijk: er wordt ook ontzettend veel gelachen met elkaar, want plezier in het werk is de basis van succes.
“Je moet een professionele cultuur in school altijd onderhouden. Met de leerkrachten, met de kinderen en met de ouders. Elke studiedag besteden we er met ons team aandacht aan, frissen we onze kennis op en bestendigen we wat goed gaat.”
Julia
Directeur
Opleidingsschool: investering in de toekomst
De positieve energie in het team krijgt een extra boost doordat de school bewust investeert in de toekomst. Als opleidingsschool biedt de Jan Ligthartschool volop ruimte aan stagiaires, zij-instromers en aan startende leerkrachten in een traineeship-traject.
Dit intensieve starterstraject (in samenwerking met Mozaïek) helpt (net) afgestudeerde pabo-studenten om zacht te landen en als onderwijsprofessional door te groeien van startbekwaam naar vakbekwaam.
Zij staan drie dagen voor de klas met een ervaren leerkracht als maatje, volgen een trainingsdag gericht op didactiek en curriculum, en kijken mee in andere klassen.
Op de Jan Ligthartschool wordt onderwijzen gezien als echt vakmanschap dat je ontwikkelt door te oefenen, te reflecteren en vele kilometers te maken onder begeleiding van ervaren leermeesters.
"Door zelf lessen te ontwerpen en samen te werken aan vakoverstijgend onderwijs, krijgen leerkrachten hun vak terug en staan ze zelfverzekerd voor de klas."
Maris
Leerkracht groep 7-8
De trainees en zij-instromers nemen op hun beurt frisse ideeën, actuele onderwijs-kennis en waardevolle ervaring uit hun studies en andere vakgebieden mee. Dit houdt het hele team scherp op bestaande patronen en zorgt voor een dynamische, lerende gemeenschap. Hierin groeien we samen, halen we nieuwe kennis binnen en wordt de onderwijsinnovatie in de school verder bevorderd.
Creativiteit als natuurlijke vanzelfsprekendheid
Naast een sterke focus op de basisvaardigheden zoals taal en rekenen, is de Jan Ligthartschool een echte cultuurschool. De school vindt het vanzelfsprekend dat kinderen hun creativiteit breed kunnen ontwikkelen. Dit sluit prachtig aan bij de thematische opzet van het NKC, waarbij de thema's bewust worden versterkt door de integratie met de verschillende kunstdisciplines, gastlessen en culturele uitjes. Door kennis en creativiteit aan elkaar te verbinden, leren kinderen de wereld om hen heen nog beter te begrijpen en vorm te geven.
“De extra aandacht voor creativiteit en cultuur versterkt ons thematisch onderwijs enorm.”
Julia
Directeur
Met deze unieke combinatie van deskundigheid, thematisch leren en creatieve expressie bereidt de school de kinderen voor op een veelzijdige toekomst. Het is een school waar men samen leert, samen lacht en samen groeit.
Meer zien van De Jan Ligthartschool?